Dlaczego dylatacja to słaby punkt tarasu?

Szczelina dylatacyjna to celowo utworzona przerwa w konstrukcji budynku lub warstwach wykończeniowych (np. wylewce, płytkach na tarasie czy balkonie). Zadaniem jest rozdzielenie oddziałujących na siebie elementów, co pozwala im na niezależne przemieszczanie się bez generowania niszczących naprężeń i uszkodzeń.

Każdy materiał budowlany (beton, stal, ceramika) posiada swój współczynnik rozszerzalności liniowej. Oznacza to, że wraz ze wzrostem temperatury materiał zwiększa swoją objętość, a przy spadku – kurczy się. Mamy do czynienia ze zjawiskiem – rozszerzalnością termiczną materiałów. Dla przykładu na tarasie czy balkonie płytki latem, pod wpływem nagrzewania się „puchną” i szukają miejsca, by się rozszerzyć. Jeśli nie znajdą wolnej przestrzeni (szczeliny), zaczną napierać na siebie nawzajem lub na ściany budynku. Zimą z kolei materiały kurczą się. Jeśli konstrukcja jest zbyt sztywna, powstają niekontrolowane pęknięcia (rysy), przez które woda wnika w głąb struktury, co przy kolejnych cyklach zamarzania rozsadza beton od środka.

Dlatego dylatacje i ich uszczelnienie jest tak ważne. Dylatacja zamienia bowiem energię naprężeń wewnętrznych na bezpieczny ruch. Zamiast dopuścić do pękania materiału, np.: płytek na balkonie w przypadkowych miejscach, „projektujemy dylatację” czyli to pęknięcie w kontrolowany sposób i wypełniamy je materiałem trwale elastycznym (np. masą poliuretanową).

Rodzaje dylatacji – co musimy uszczelnić?

Na tarasie i balkonie występują następujące rodzaje dylatacji:

-dylatacje konstrukcyjne – przechodzą przez pełną grubość konstrukcji – od płyty nośnej, przez termoizolację, aż po warstwę wykończeniową. Oddzielają taras od bryły budynku lub dzielą bardzo duże płyty fundamentowe. Chronią przed skutkami nierównomiernego osiadania gruntu oraz przenoszeniem drgań. Pozwalają budynkowi „osiadać” i pracować niezależnie od tarasu. Bez nich dom mógłby pękać na styku z płytą tarasową. Są to szerokie szczeliny powyżej 20 mm;

– dylatacje brzegowe – znajdują się na styku płyty tarasowej ze ścianami budynku, słupami lub innymi elementami pionowymi. Oddzielają więc poziomą płaszczyznę tarasu od wszystkich elementów pionowych – ściany budynku, słupy czy balustrady.

Zapobiegają przekazywaniu naprężeń z rozszerzającego się pod wpływem ciepła tarasu na ściany konstrukcyjne. Chronią również elewację przed pękaniem. Płyta tarasowa pod wpływem słońca rozszerza się. Gdyby nie miała luzu przy ścianie (dylatacji), napierałaby na nią, co doprowadziłoby do wybrzuszenia i pękania płytek lub uszkodzenia elewacji. Szczeliny około 10 mm wzdłuż ścian;

– dylatacje polowe – to nacięcia w warstwie jastrychu (wylewki dociskowej) oraz w samej okładzinie z płytek, które dzielą dużą płaszczyznę na mniejsze pola. To więc nacięcia, które dzielą dużą powierzchnię tarasu na mniejsze kwadraty lub prostokąty (tzw. pola dylatacyjne). Redukują naprężenia powstające w wyniku skurczu betonu podczas wiązania oraz naprężenia termiczne podczas eksploatacji. Bez nich jastrych pękłby w sposób niekontrolowany (tzw. pęknięcia „dzikie”).

Beton ma tendencję do skurczu podczas wysychania i rozszerzania się pod wpływem ciepła. Dylatacje polowe „planują” miejsca pęknięć – beton pęka tam, gdzie chcemy (w nacięciu), a nie tam, gdzie chce „natura”.

Jakie materiały wybrać do uszczelnienia dylatacji na balkonie i tarasie?

Na pierwszy plan wysuwają się masy poliuretanowe (PU) o standardzie profesjonalnym. Są to nie tylko masy uszczelniające, ale i konstrukcyjne.

W profesjonalnym wykonaniu izolacji tarasowych produkty marki Alchimica z serii Hyperseal, które dostępne są w ofercie Matchembud, stanowią technologiczną elitę i najlepsze dostępne rozwiązanie rynkowe. Są to rozwiązania oparte na zaawansowanych poliuretanach nowej generacji.

Na pierwszy plan wysuwa się produkt HYPERSEAL-EXPERT-150, który jest znakomity dla dylatacji polowych. Jest to uszczelniacz poliuretanowy o niskim module sprężystości, który utwardza się pod wpływem wilgoci z otoczenia bez pęcherzykowania. Dzięki unikalnej technologii ALCHIMICA, proces sieciowania nie uwalnia pęcherzyków CO2, co gwarantuje jednorodną i szczelną strukturę fugi nawet w trudnych warunkach, co wyraźnie odróżnia go od tanich mas dostępnych w marketach. Produkt cechuje się doskonałymi parametrami mechanicznymi oraz unikalną zdolnością do przenoszenia ruchów dylatacyjnych w zakresie aż 50% (akomodacja). Jest to kluczowe na tarasach, gdzie amplituda temperatur między zimą a latem przekracza 80°C. Idealny do dylatacji polowych, można go stosować również w płaszczyznach pionowych przy balustradach czy cokołach dzięki świetnym właściwościom tiksotropowym. To, co wyróżnia produkt, to także doskonała adhezja do niemal każdego podłoża (beton, ceramika, stal, aluminium) – często nawet bez konieczności gruntowania.

Kolejnym wartym polecenia produktem jest HYPERSEAL-25LM-S, ekstremalnie odporny na UV i chemię. Dedykowany do zastosowań w miejscach narażonych na najbardziej agresywne warunki atmosferyczne i stały kontakt z wodą. Masa poliuretanowa o wysokiej zawartości polimeru, co przekłada się na wyjątkową odporność na promieniowanie UV. Ta masa – w odróżnieniu do tych tanich – nie twardnieje i nie pęka po 2-3 latach na pełnym słońcu. Zachowuje gumową strukturę przez dekady. Charakteryzuje ja bardzo niski moduł, co sprawia, że siły naprężające działające na krawędzie płytek są minimalne. Zapobiega odrywaniu się masy od boku płytki. Jest to produkt profesjonalny, znajdujący zastosowanie jako uszczelnianie dylatacji konstrukcyjnych oraz obwodowych na tarasach o dużej powierzchni, gdzie skumulowane ruchy termiczne są największe. Dzięki najniższemu modułowi sprężystości masa niemal nie stawia oporu podczas pracy dylatacji, co chroni krawędzie kruchych płytek ceramicznych przed odkruszeniem. Niezależnie od wybranej masy (Expert 150 czy 25LM-S), przed jej aplikacją w szczelinie należy obowiązkowo umieścić sznur dylatacyjny z pianki polietylenowej (PE). Zapobiega on tzw. stykowi trójpunktowemu (przywarciu masy do dna szczeliny), co pozwala uszczelniaczowi na swobodną pracę i pełne wykorzystanie jego elastyczności.

Przy dylatacjach pracujących polecamy masę HYPERSEAL-EXPERT-25. Jest to wersja o wyższym module sztywności, niezastąpiona przy uszczelnianiu elementów montażowych, takich jak słupki balustrad.

Najczęściej wykorzystywana w mocowaniu i uszczelnianiu słupków balustrad, obróbek blacharskich (okapników) oraz przejść rur odpływowych przez płytę tarasu.

Dzięki wysokiej twardości Shore’a, zapewnia stabilne podparcie dla elementów mechanicznych, zachowując przy tym pełną wodoszczelność.

Gruntowanie – jeśli beton jest wilgotny, należy zastosować grunt AQUASMART-DUR. Zapewnia on mocną przyczepność masy do podłoża.

Dlaczego Hyperseal Expert 150 vs. a nie zwykła fuga cementowa czy silikon do dylatacji na tarasie i balkonie ?

Fuga cementowa jest materiałem zbyt sztywnym. Na tarasie, który latem nagrzewa się do ponad 70°C, a zimą zamarza do -20°C, płyta betonowa i płytki nieustannie pracują. Zwykła fuga nie nadąża za tymi ruchami, co prowadzi do powstawania mikropęknięć. To przez nie woda dostaje się pod spód, zamarza i ostatecznie wysadza płytki. Ten problem całkowicie eliminuje Hyperseal Expert 150. Jako zaawansowany uszczelniacz poliuretanowy posiada unikalną zdolność do akomodacji ruchów dylatacyjnych w zakresie aż 50%. Gdy płytki się rozszerzają, masa się ściska; gdy się kurczą – masa się rozciąga, zachowując przy tym 100% szczelności i elastyczności przez lata.

Jeśli chodzi o silikon, który wydaje się elastyczny – też nie jest dobrym rozwiązaniem. Nie nadaje się na zewnątrz, ma słabą przyczepność mechaniczną do betonu, niską odporność na UV i tendencję do porastania grzybem.

Pod wpływem oddziaływania słońca silikon „kreduje się” czyli twardnieje i pęka na brzegach. Nierzadko odkleja się od boku płytki po zaledwie jednym sezonie.

Produkty Hyperseal oparte są na chemii poliuretanowej, która tworzy znacznie silniejsze wiązanie chemiczne z podłożem. Hyperseal Expert 150 nie twardnieje z czasem – pozostaje gumowy przez lata, a jego odporność na promieniowanie UV sprawia, że nie kruszeje nawet na najbardziej nasłonecznionych tarasach.

Porównanie parametrów: