Renowacja elewacji materiałami BaumitBayosan
Elewacje jako najbardziej widoczny element budowli , a jednocześnie najbardziej narażony na działanie czynników atmosferycznych, ulegają najszybciej procesom degradacji. Niszczenie fasady zależy głównie od materiałów, z jakich została wykonana oraz od lokalizacji obiektu. Prace renowacyjne na elewacjach z kamienia wykonuje się prawie zawsze zgodnie ze sztuką konserwatorską, ponieważ przy tego typu elewacjach wymagany jest program prac oraz nadzór z urzędu konserwatorskiego.
Elewacje wykańczane tynkiem w okresie powojennym prawie do lat 80 ubiegłego wieku podczas remontów pokrywane były, często w całości łącznie z detalem architektonicznym, cementowym barankiem. Był to sposób na "scalenie" faktury różnych rodzajów tynków wykonywanych w różnym okresie z zastosowaniem odmiennych materiałów. Metoda ta z czasem okazała się bardzo szkodliwa zwłaszcza dla tynków wapiennych. Szczelna cementowa warstwa szczególnie na zawilgoconym podłożu powodowała destrukcję tynków podkładowych. Dodatkowym zagrożeniem było pokrycie całości powierzchni łącznie z detalem architektonicznym wykonanym często z kamienia lub zapraw gipsowych.
Negatywny skutek pokrycia całości powierzchni cementowym barankiem, nie wyłączając detalu architektonicznego wykonanego często z kamienia lub zapraw gipsowych
Niszczenie kamienia, zwłaszcza porowatego piaskowca, uszczelnionego cementem, spowodowało całkowitą destrukcję zewnętrznej, często artystycznie rzeźbionej powierzchni. Przy wielu remontach, zwłaszcza dolnych partii elewacji, na osłabione i niespójne z murem podłoże nakładane są kolejne warstwy. Efektem takich zabiegów jest głuchy odgłos przy opukiwaniu i odpadanie grubych, często kilkunastocentymetrowych, płatów tynku.
Wiele remontów, zwłaszcza dolnych partii elewacji, polega często na nakładaniu kolejnych warstw tynku na osłabione i niespójne z murem podłoże. Efektem takich zabiegów jest odpadanie grubych, często kilkunastocentymetrowych, płatów tynku
Większość obiektów zabytkowych w Polsce ma elewacje wykonane po wojnie całkowicie na nowo lub poprawiane tynkiem cementowo-wapiennym. Ich stan w głównej mierze zależy od stanu technicznego dachu i rynien, gdyż to woda jest głównym czynnikiem powodującym destrukcję. Zakłada się, że tynki cementowo-wapienne powinny wytrzymać bez problemów 80-100 lat. Jak widać po obiektach, na wielu z nich nawet po dłuższym okresie tynki nie wykazują objawów starzenia. Zwiększone zawilgocenie powoduje, że stosunkowo nowe, kilkuletnie tynki ulegają destrukcji, objawiającej się pudrowaniem i osypywaniem tynku.
Zwiększone zawilgocenie powoduje, że nawet stosunkowo nowe, kilkuletnie tynki ulegają destrukcji, objawiającej się pudrowaniem i osypywaniem tynku
Dlatego też podczas prowadzenia prac elewacyjnych najważniejszym zabiegiem jest określenie przyczepności tynku do podłoża i jego stanu technicznego. Obiekty starsze o dużej wartości historycznej powinny także mieć wykonane badania pod kątem zachowania polichromii pod warstwami późniejszych tynków. W przypadku koniecznych prac konstrukcyjnych wymagających ingerencji w substancję muru, wskazane jest zdemontowanie istniejących detali architektonicznych, które w większości przypadków po wstępnym oczyszczeniu i wzmocnieniu są powtórnie montowane na elewacji. Wysokie koszty prac elewacyjnych, konieczność użycia rusztowań, powinny obligować wykonawcę do zastosowania materiałów zapewniających wieloletnią trwałość. Dlatego tak ważne jest określenie już na etapie projektowania dokładnego zakresu prac. Należy zawsze założyć zakres większy niż widać gołym okiem, gdyż jak wskazuje praktyka wiele dodatkowych prac zwiększających koszty dostrzec można dopiero po ustawieniu rusztowań i rozpoczęciu prac. Dobre rozeznanie i oszacowanie prac pozwala uniknąć późniejszych kłopotów. Np. jeśeli 50% tynku wykazuje brak przyczepności do podłoża należy założyć wymianę całego tynku na nowy.
Dobre rozeznanie i oszacowanie prac pozwala uniknąć późniejszych kłopotów np. jeżeli 50% tynku wykazuje brak przyczepności do podłoża należy założyć wymianę całego tynku na nowy
Choć to rozwiązanie wydaje się na początku droższe od "łatania" jedynie ubytków, jest łatwe do wyceny materiałów, robocizny i czasu trwania prac. Prawie zawsze podczas prowadzenia prac zakres skuwania tynków się powiększa, uzupełniany tynk jest inny od pierwotnego, pozostawiony tynk wymaga scalenia faktury i wyrównania chłonności względem nowego. Aby uniknąć pęknięć na styku dwóch różnych materiałów zaleca się stosować szpachle wewnętrznie zbrojone lub nawet wtapiać siatki zbrojeniowe. Dlatego takie zabiegi określa się jako opłacalne przy wymianie do 30-40% powierzchni elewacji lub, gdy konserwator zaleca pozostawienie nawet niewielkiej, ale oryginalnej warstwy tynku. W przypadku obiektów, których tynki były już wielokrotnie łatane, wskazana jest wymiana całości tynku. Jedynie cała nowa warstwa gwarantuje trwałość elewacji. Coraz częściej jednak podczas prowadzonych prac renowacyjnych stosowane są przez wykonawców współczesne materiały, najczęściej popularne kleje do styropianu. Wynika to głównie z łatwości obróbki, doskonałej przyczepności do większości materiałów mineralnych oraz niestety z zaniku umiejętności tynkarskich. W ostatnich latach większość firm budowlanych wyspecjalizowało się głównie w gładziach gipsowych i systemach ociepleń. Są to najczęściej materiały szczelniejsze i mocniejsze od podłoża, na jakie są kładzione. Konsekwencją jest niszczenie warstw podkładowych podobnie jak przy negatywnie ocenianym obecnie, cementowym baranku tak powszechnie stosowanym w latach ubiegłych. Skutki jednak mogą być poważniejsze ze względu na trudności w usuwaniu tych warstw klejowych. Odtworzenie pierwotnego wyglądu elewacji z uwzględnieniem faktury poszczególnych elementów wymaga zastosowania co najmniej kilku materiałów o różnym uziarnieniu i właściwościach. Zróżnicowanie faktury, zwłaszcza detali architektonicznych nawet po wielu latach, gdy kolorystyka nie jest już czytelna, pozwala na inny odbiór wzrokowy elewacji niż w przypadku nowych gładkich powierzchni. Poza efektem wzrokowym, gładzie na dużych płaszczyznach, głównie na grubych warstwach tynków są mniej odporne na naprężenia, które mogą powodować drobne rysy będące początkiem niszczenia tynku przez penetrującą wodę. Tynki na obiektach zabytkowych, których mury zwłaszcza te zawilgocone pokryte były przez ostatnie lata szczelnymi tynkami cementowymi powinny być wymienione na renowacyjne o szeroko porowatej budowie zgodnie z wytycznymi WTA. Dobór tynków renowacyjnych i ich grubość zależy od stopnia zawilgocenia i rodzaju soli, dlatego dobierana jest indywidualnie do obiektu. Pozostałe powierzchnie szczególnie, gdy cegła ma zniszczone i osłabione lico, powinny być pokrywane słabszymi tynkami, np. czystowapiennym RK 39. Ziarno tego tynku (0-2,2 mm) pozwala uzyskać fakturę zbliżoną do tynków historycznych. Tak grube ziarno nawet przy znacznych grubościach powierzchni, zabezpiecza przed szkodliwymi naprężeniami. Niewielkie powierzchnie, wymagające gładszych faktur można pokryć szpachlą czystowapienną RK 70 N. Do renowacji detalu sztukatorskiego proponujemy materiały mineralne bez zawartości gipsu. W zależności od zastosowania dzielą się one na produkty do odlewów w formach elastycznych SG 87 i do wykonywania w dwóch warstwach metodą ciągnięcia szablonem FG 88 do wykonania podkładu (rdzenia) i FF 89 jako warstwa ostateczna
Wykonywanie nowego elementu metodą warsztatową za pomocą szablonu: materiał sztukatorski FG 88 do wykonania podkładu (rdzenia), FF 89 z drobniejszym ziarnem jako warstwa ostateczna
Niewielkie ubytki oraz reprofilację istniejących gzymsów i listew najlepiej wykonuje się materiałem jednowarstwowym SM 86. W przypadku, gdy z różnych względów pozostaje część starego tynku należy uzupełnić brakujące fragmenty materiałem słabszym od uzupełnianego. Wskazany jest w tym przypadku tynk wapienny. Całość powierzchni po uzupełnieniach należy pokryć szpachlami wewnętrznie zbrojonymi, celem scalenia faktury i wyrównania chłonności przed malowaniem. Materiałem najbardziej odpowiednim do tego typu zabiegów z oferty firmy BaumitBayosan jest biała szpachla multikontaktowa MC 55 W. Która znalazła szerokie zastosowanie prawie na wszystkich obiektach remontowanych przy użyciu materiałów firmy Baumit. Jej właściwości wykorzystuje się także przy termorenowacji dociepleń wykonanych kilka lat temu . Część docieplanych elewacji po kilku latach z różnych powodów wykazuje spękania zewnętrznej warstwy. Czasami wymagane jest dodatkowe ustabilizowanie podłoża i poprawienie zewnętrznej wyprawy. Funkcje masy wyrównująco-zbrojącej doskonale spełnia szpachla MC 55 W, grubość ziarna 0-1,2 mm umożliwia uzyskanie drobnej białej faktury baranka doskonale nadającej się do malowania. Ostateczna kolorystyka elewacji i jej trwałość zależy od użytych tynków dekoracyjnych i farb. Ze względu na częste zwiększenie wilgotności murów obiektów zabytkowych powłoki końcowe nie powinny stanowić szczelnej warstwy. Najbardziej wskazane są materiały silikatowe i w ostatnim czasie farby silikonowe. Farby silikonowe, choć mają mniejszą parodyfuzyjność są łatwiejsze w utrzymaniu zwłaszcza w terenach o dużym zanieczyszczeniu. Należy się liczyć, że ze względu na ostre przepisy związane z ograniczeniem zużycia energii coraz więcej obiektów w tym także zabytkowych będzie poddawanych termorenowacji. Dlatego też warto znać i stosować materiały, których parametry techniczne i jakościowe gwarantują trwałość i wygląd elewacji zbliżony do oryginalnych.